Świadczenia emerytalne i rentowe wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych podlegają egzekucji komorniczej, jednak wyłącznie w granicach określonych przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Kodeksu postępowania cywilnego. Od 1 marca 2026 roku, po przeprowadzonej waloryzacji świadczeń, obowiązują zaktualizowane kwoty wolne od potrąceń i egzekucji.
Granice potrąceń przy należnościach niealimentacyjnych
W przypadku egzekucji należności niealimentacyjnych – takich jak kredyty, pożyczki, zaległe należności czynszowe czy inne niespłacone zobowiązania – potrącenie może wynieść maksymalnie 25% kwoty brutto świadczenia emerytalnego lub rentowego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje potrąceń na podstawie otrzymanego od komornika zawiadomienia o zajęciu świadczenia.
Kwota wolna od potrąceń
Niezależnie od wysokości zadłużenia i liczby prowadzonych egzekucji, po dokonaniu potrącenia świadczeniobiorcy musi pozostać kwota wolna od potrąceń. Przy egzekucji należności niealimentacyjnych kwota ta od 1 marca 2026 roku wynosi 1 401,57 zł. Kwoty wolne są kwotami netto, tj. po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy. Jeżeli świadczenie netto dłużnika jest równe tej kwocie lub od niej niższe, ZUS nie dokonuje potrącenia i informuje o tym komornika.
Przykład: emerytura wynosi 3 000 zł brutto. Maksymalne potrącenie to 25%, czyli 750 zł. Potrącenie w tej wysokości jest dopuszczalne, ponieważ kwota świadczenia netto pozostająca do wypłaty po potrąceniu przekracza kwotę wolną (1 401,57 zł). Gdyby po potrąceniu 25% do wypłaty pozostała kwota niższa od kwoty wolnej, potrącenie zostałoby odpowiednio zmniejszone.
Egzekucja alimentacyjna
Przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych obowiązują odrębne, surowsze zasady. Potrącenie może wynieść do 60% kwoty brutto świadczenia, a kwota wolna od potrąceń wynosi wówczas 849,42 zł.
Potrącenia nienależnie pobranych świadczeń
W przypadku potrącania nienależnie pobranych świadczeń potrącenie może wynieść do 50% świadczenia brutto, a kwota wolna od potrąceń wynosi od 1 marca 2026 roku 1 121,28 zł.
Kwoty wolne od potrąceń podlegają corocznej zmianie w związku z waloryzacją świadczeń emerytalno-rentowych. Aktualne kwoty publikuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych na stronie zus.pl.